‘Filipinanx waranqa waranqa jaqinakaw’ lunthatasiñtuq unxtasipxi
Karlo Mongaya Gabriela Garcia Calderon Orbe Esteban MamaniAsia Oriental
Walja unxtasiwinakaw utji, jilpachax kunawsatix Benigno Noynoy Aquino III irpirix irpxarkan ukhat jichakama, nä kimsa marana ukhana [en], Filipina markx unxtayapxanwa, Heroes Nacionales uka uru amtaskasina, pätunka suxtan uru lakan phaxsi saraqatana, ukat waranqaninakaw gobiernon lunthatasitaptuq qhurump arsusipxana, ukat mäk sayt’ayatapana, qullqinakax candidatos uka politiconakar churatapan ukjam sasaw jawsayapxi.
Pallapallax jallallt’anwa, kunjamtix Manilanx 80,000 waranqata 100,000 waranqa ukha jaqinakaw parki Rizalanx tantacht’asipxana, pachpa jach’a markana, ukch’añkamax markpachan waljt’ataniw yaqha markanakanx unxtasiwimpix sartapxanxa.
Akjam lunthatat yanapawinakax qhurumpiw qhanstayata, ukat puriniw Fondo de Asistencia de Desarrollo Prioritario (PDAF inglés arun sutinchata) ukan qhanstayatapata, ukatx amtataw sarayañapata Congreso ukat Senado jupanakan wakichawinakap apnaqapxañapataki.
Jaypachatwa, PDAF ukax lunthatasiñatx sitio ukjam uñchukita. Ukatx mä yatiyirix Janet Lim-Napoles irnaqayiriruw uñt’ayana, ukatx markachirinakan arsusiwinakapax yapxattanwa, ukansti, amuyataw legisladores ukanakmpix 10 waranqa waranqanak qatuqañataki, akasti filipinos qulqina (22 waranqa waranqa ukha ch’uxña qullqinaka) fondo uka imata qullqita.
Llamada la “Marcha del millón de personas”, la idea detrás de la reunión del lunes 26 en el parque Rizal, donde predominó gente de la clase media, se originó a partir de interacciones en medios sociales [en] entre preocupados cibernautas en Facebook y Twitter.
Sartasiwirux waranqa jaqinakaw jawsayata, irnaqaw urun 26 uruna parque Rizal tantachawin ukjam amtapxana, kawkhantix jaqinakax (clase media) jupanakaw ch’amanipxanxa, medios sociales uka [en] taypchiqaw arsüwinakax machaq siwirnawtas Facebook ukat Twitter ukanakamp chikt’at sartayatäna.
Mä waranqa waranqa jaqinakaw unxtasipxan qullqi churapxani candidatos con fines políticos ukatuqita, akasti, Facebook del productor musical Ito Rapadas [en] ukan mä qhanstayawimp qalltataw:
Filipinos chaxwir arkirinakjamax waranqan waranqap jaqinakw unxtasiwitakix munapxtana, ukatx mä uru sartasiwinx jilpachax taqpach pulitikunakarux amukiw mayitanxa, ukat taqikast saminakan gobiernon irnaqir pulitikunakarux satawa; jiwasan qullqisax ch’amamp irnaqasaw jikxatata, janiw jupanakan lunthatasiñatak ukat yaqha jan wali lurawinak uñstayatax qulqichasipkaspati, sasaw arsupxi.
Akx walja siwirnawtanakaw mayacht’asinipxi, yamakis Peachy Bretaña masipaxa, 26 uru lakan phaxsin walja sartäwinak utjañapatakix Día de los Héroes Nacionales uka amtaskasin apañan sasaw amuyt’ayana.
Ukjamats markpachan unxtasiwinakax walja markanakanw apsinxa, akjam markanakana: Bacolod, Baguio, Cagayan de Oro, Cebu, Dagupan, Davao, Digos, Dumaguete, Iloilo, Naga ukat Puerto Princessa sat Palawana markana.
Jan markachirinakan phiñasiñapatakix Aquino irpirix PDAF ukarux a href=”http://www.gov.ph/2013/08/23/english-statement-of-president-aquino-on-the-abolition-of-pdaf-august-23-2013/”> suyt’ayxiwa [en], ukat yanqha uru 23 lakan phaxsinx jaqha qhana yanapt’añ amtawimpiw turkakipata. Ukats unxtasiwix kayut uñjatakiskanwa.
Unxtasïw urunxa, Aquino irpiri ukat arkirinakapax yatiyapxanwa, gobiernox arsusirinakampiskiw sasa. ukjamatsa, waljaniw jan iyawsapkanti. Aka Twitter-anx yaqhipanakas thuqtasipxanwa:
Jumanakax janiw nänakan qullqix kawkharus saran ukx amtapkasmati. Nänakax munapxtwa. Nänakan qulqijanakx markan sartañapataki, servicio social ukat seguridad ukanakatakiw munapxta. Suytayatapana.
Noynoy-mp arsusirinakamp mayacht’atach ukjaxa, kunats jaqinakax kallinakar prensat yatiyaw tukuyat saraskaki. jaquqata vs suti jaqukipaña. Qhanaw yaqhakasta.
Ukxarusti, Pixel Offensive [en] jupasti siwa: irpiritix chiqpach markachirimp chikt’atach ukhax aka fondo payllawtuqitx arsuñapaw akanakata:
1) taqpacha fondota jaytxañapa, jan khititsa. Kulangot lang ito kumpara sa PORK nya [lunthatasiñamp jupanakpach kikiptayatawa].
2) Jupasti arsusirinaktuq janiw tutiykaspati. Akasti qhanstayiw circulo presidencial infinito uka amuyaña.
Mä juk’ita akat “tuqisiñanak uñjañáni” [en] tuqisiñanak uñjañáni, walikiti [en]. Suyapxiw haciendero irpirix markachirir irnaqaypana. Arunakakax aka lunthatasiñ presidencial tuqit ist’asiskakiwa, utt’ayataw mä sapa payllaw utjañapataki, aka qullqichasiwix irpirimpit departamento ejecutivompipatx 1.3 billones de peso ukat juk’ampi waranqanakwa [29 waranqa waranqan ukhat juk’amp ch’uxña qullqinakawa]
Kust’atjamaw uñjata, Aquinonkirinakax arsusirinak uksankchispay ukjamata, yaqhip arkirinakapax janiw munapkiti, akatx tuits ukanx qhurumpiw tuqtasis aruñchapxana.
Kust’atjamaw uñjata, Aquinonkirinakax arsusirinak uksankchispay ukjamata, yaqhip arkirinakapax janiw munapkiti, akatx tuits ukanx qhurumpiw tuqtasis aruñchapxana.
Janira lunthatasiwituqit arskasinxa, Abigail Valte irpirin arsuripax mä qillqataruw kampañan politiconakar payllaw churañat tutiyana [en] , ukjam mä chiqaxat qhananchäna.
Juk’amp sarantañatak amuyasipktwa, Juan Tamad kunjam kunjamasa, suyataskiw khiti yaqhas jan walt’awit askichtasp ukhxata. Phiñasiñax ch’amaktuqiruw irpstu, ukat akjam pata chuymanisa, thutusiñas suyt'ayatañapawa, chiqpachans mäkiw turkakipañasa, ukatx kunjams gobiernox jiwasan qullqis tukhji uka jan walt’awx askichañawa.
Edwin Lacierda irpiri yaqha arsurix kipkarakiw tutiyana [en], paschpa qillqatata, ukat ¡jupax siwa: blogueañax uñstawit makipataxiwa! Sasaw sawt’asïna.
Urjarusti, subsecretario de Comunicacions, Manuel Quezon III jupax Iglesia Catolica ukarux jikxatasin [en] jikxatasin fiskt’iwa, markachirirux unxtasiwitakix ch’amanchtawa, kunawsatix Gloria Arroyo jupax nayrir irpirikan ukjax amukiw sasa.
Gobierno taypin uñjat irnaqirinakax arsusiwtuqx [en] arsusiwtuqx janiw tutiyapx sapxiwa. Tukuyarux janiw kuna askichawis markatakix utjkanti, gobierno taypin irnaqirinakamp masinakapampix jiwasan qullqisanak lunthatasisipki, ukhañkamax waranqa waranqan filipinonakaw manq’ata, jan irnaqäwini, ukat jan kunan ch’am tukusipki.