Nelson Mandelan 17 tama arunak taqin ullarapxañäni

Nelson Mandela nayrir mark irpir ukhamarak taqi jaqin thiyapat chhijllt’at aka Sudáfricatuqita, ukatx jupax Premio Nobel de la Paztuqin atipt’irirakiwa, jakañ kutt’ayawayxiwa phisqa ur jallu qallta saraqkipan pä waranqa tunka kimsan maran jakaña tukt’ayawayxatana, jupax llatunk phisqan maraninwas. Mandela tatax pä tunk paqallqu maraw watañ utan ukankatana, kunalaykutix jupax munanw ch’iyar jaqinakax Sudáfrica uñt’atapxañapataki apartheid. mä waranq llatunka llatunkan maran wataña utat mist’xatana (1990), ukat pusimar jalakipkipan mark p¡iqichirixarakitana, jupax Africatuqinx maykutikiw mak irpiritana.
Nelson Mandel tatax walisuma quña ch’alxtayir arunakaninwa, mä arsusiwipax akaw mä jach’a tantachawinxa juicio de traición de Rivonia akax 1964 ukha marana, kawkhantixa sawatanawa [en]:

Nayax wal ch’axwawayt janq’u jaqinakan apanaqapxasatapata ukhamarakiw ch’iyar jaqinakxatsa. Nayax wal amuyawatxa taqinis mä jila sullkaki jaksna, mä kipka lurawiniki ukhamarak suma munasiñani. Wali askiw jakañax ukhamarakiw jiwañatakis yastakitwa.

Ukhama mä juysion arsuwataptsti. Mandelax jaytawayiwa wali amuyt’at arunaka. Ukatsti watañ utan llawintatakasinsti jupax markaparux arxayasinkakinwa aka Twittertuqnama, walpin jiwatapatx markachirinakax chuym ch’allxtayasiwapxi.

K'umisiwinakata

Jan juchachapxistati lurawijanakata, juchachapxita qawqxkutis jaquqtatatha ukhamaraki qawqxkutis sartastha.- Nelson Mandela

Janiw santutti, jan ukast jumanakax satu sasax mä jucharara jaqiruw sapxasma nayraqatar sarantaskakphana. – Nelson Mandela

Uñisisinxata

Uñisisiñax p’iqs chamakt’ayiwa. P’iqinchirinakax janiw añacht’atanakar munañapanakarjam uñiskasphasti . — Nelson Mandela

Yatiqsnaw uñisisiña, yatichsnaw munasiña, munasiñax chuymatpach jutixa

Janiw khitis uñisis yurkiti… _Nelson Mandela

Qhisphiyirituqita

Qamasan jaqix janiw asxarkit qhisphiyaña .

Aka pachanx suma chuymampikiw kuns jikxatasma , janiw kuns ñanqhachañ chuymanpix kuns jikxatkasmasti

Jalanuqiwtuqita

Jalanaqasakiw mä k’uchirtaw jikxatsna..

P’iqichirituqita

Qhipaxat apanaqama — ukatx antutam yaqhanakar nayraqatar apañapa.

Janchituqita

Janchin samipanaka uñistwa kunalaykutix nayax amuytw mä jan wali, jutphasay mä janq’u jaqita jan ukasti mä k’iyar jaqita.

Amtawtuqita

Kunas jan lurañjama kunapachatix lurataxi ukhaxa.

Qamasan jaqix janiw asxarir jaqikiti, jan ukast asxarañ atipxiriwa. – Nelson Mandela, jaya sartasiw jaqjam sarnaqañataki, 1994.

Jan atipayasir jaqitakiw mä atipt’awixa, kunapachasay ch’amaphas jan ch’amapasa. Nelson Mandela 1969.

Sum jakañtuqita

Kunalaykutix p’iqinchiriñax janiw llaythatakikiti jan ukasti wali qamasan jaqitakiwa, ukhamarakiw wali yaqat ukatx suma jakañasa.

Yatiqawtuqita

Yatiqawix aka pachanx wali ch’aman saxaruwiwa mä marka apxaruñatakixa.

Utatuqita

Sapxiwa janiw khitis chiqpach uñt’kit aka markxa, jan watañ utat mistsina.

Lurawtuqita

Mä jaqitix amuyi lurañapxa markapataki, ukatx markapax samariw qhisphiyataki ~ Nelson Mandela.