Peshawar, Pakistán markan kawkhantï 132 wawar jiwayapkän mä machaq yatiqañ utaw ch'ujtaw sarantayaski
Anushe Noor Faheem. Gabriela García Calderón Orbe Chambi ChoquemisaAsia del Sur
Talibán markax Peshawar markan mä ejército yatiqañ utax utjki ukar aynacht'aykana, 2014 marana, 148 jaqiw jiwana, 132 wawarakiw uka taypinkäna, ukham utjatapatax awkinakapax jisk'a wawanakapar khitañx asxarxapxanwa.
Ukampirus yatiqañ utanakax luräwinakapamp sarantxapxiwa, mäphaxsi arch'ukiwinakata. Jichhax mä yatiqañ utaw uñt'ayaski.
Jan ukhamakipansti, mä phaxsit yatiqañ utanakax luräwinakapar sarxatxapxäna, asxarañanak axasa. jichhax, mä jatiqañ utaw esperanza uka t’aqhisiw taypin jalutataski. Colegio de Peshawar por la Paz ukax 6 uru llamayu paxsina 2015 marana ch’allt’ataxäna, religionakan suma sarnaqäwi, jisk’a imillanakatak yatichäwi ukhamarak maynikiñatak uka amtaw sartayaña utji. Activista australiano de justicia social Francis Venturan utt’ayatawa, khä Organización Juvenil de Peshawar uka yanapt’awimpi. q’alpach comunidades religiosas jaqinakaw irnaqapxi mä pachp wiphal chuymani:
Jichhürux maynikjam yatiqt’as, arumanthix armoniamp sart’ayasa.
Aka video khä canal de YouTube uksachiqan uñt’ayatawa:
Ventura, Maryum Daniyal ukhmarak Aleina Ali Shah, jupanakax uka proyecto irnaqapxi, Global Voices ukax amtawinakapxat jikxatawinakxat ukhamarak yatiqañ utan sarnaqt’atanakxat jupanakamp aruskipt’äna.
Global Voices (GV): jallu qallta paxsin 2014 maran traumáticos acontecimientos utjkän ukjat, ¿mä yatiqañ uta irptiri, religiones, ukhamarak jisk’a imillanakatak yatichäwi ukham yatiqañ ut qalltañax ch’amanti?
Francis Ventura (FV): ): ejercitonkiri jan payllas yatiqañ utan jiwayasiwi utjkan ukahax q’alpach uraq pacharuw chuyma ch’allxtayi. Mä wali uñt’ata chijiwa kunakitix walja waynanakaw Peshawar markanx estrés ukampiw t’aqhisisipkaki. ukhamat aka j’ach’a sinti asxarayawi contextona – juk’ampirus khä ejercitun jan payllas yatiqañ utar jan waltayki ukxat ch’amacht’asiwa ukhamarak khä movimiento de paz waynanakan p’iqinchata, firmementepxtwa uraqinkir jaqinakapchikt’ata. llanqhachaw chhaqtayañatakix sartasipkakipunijawa, kunalaykutix kawkha uraq pachanaskpas mä wawatix khä willullu ukats ch’axwats t’aqhisi, ukjax q’alpach uraqinkir jaqinakax pisi ch’amaniw uñjasi.
Mariyum Daniyal ukat Aleina Ali Shah (MD ukat AAS): chuyma ch’allxtawi utjkäna khä 16 uru jallu qallta paxsin 2014 maran ukjatx khä Peshawar markan nanakatakix mä sumankäwi yatiqañ uta qalltañax mä axanwa. Juk’ampis Peshawar markanx, janiw jasakiti irnaqañax armoníamp religionanak taypin ukhmarak jisk’a imillanakar pukarañchañampi. Jichhakamax suma phuqawinakaw jikxatapta, ukhamarak wali ch’amampiw sartañ munasipka q’alpach Pakistán markar sumankäw mensaje yatiyañataki.
GV: currículum ukax tolerancia religiosa uka jaluntañataki lurt’atati. ¿akax ch’amati, kunakitix Peshwar markax mä imir uraqichixaya?
MD ukat AAS: qalltt’añatakix sisristwa jaqinakar ijawsayañatakix ukhamarak jaqinakax nänakar atint’assiñapatakix aka sumankañatak curriculum lurtanpix, mä j’ach’a axawanwa felizmente, jaqinakax nanakar atint’awi uñacht’ayapxitu. Markachirinakax lup’iw katthapipxiwa kunakitix jichhhax mä puñta sumankäwi jaluntañapatakix wali askiw wakt’ayaña.
FV: Yatichapkt ukax wali suma chuymamp markachitinakapan katuqt’atawa. Nänakan ceremonia ch’allt’awinx, académicos, líderes de la comunidad de los grupos islámicos, alaxpachankir awkir yupaychirinka, hindúes ukhamarak sikhs ukanakaw jutapxäna, taqpachaniw yäqasiñ jach’aptayañ munawxat aruskit’asipkta kunalaykutix kunayman religionanaktaypin yäqasiw utjañapataki, kunjamakitix kuntix chuktana uk uruyaña. Ukhamarak wali arxatt’atapxiwa khä Peshawar markan sumankäwi yatiqañ utxat ukhamarak mä thakikaspas phuqt’añataki ukham uñjt’atawa. Wali askiw kunjamakitix awk taykanakax wali suma lup’iwimp katuxt’ki. Taqpachanitak yatichäwiw jaluntapta- kawkir nayrïr yätsa, taqiniw uraqinkir jaqitana ukhamakipanx jiwaspurax munasipxtanwa ukhamarak q’ayachasipxtanwa.
GV: extremisttuqit yatiqañ utax asxarayatänti?
FV: kamachinakapan janiw yatiqañ utanakar chiqancht'at arsupkiristi. Jan ukhamakipansti, jaqinakjamax yattanwa, kunjamakitix yaqhipanakax llanqhachaspiniw sartapxi, ukhamanakarx uraqpachanaw uñjtanxa. Equipox por una pasión inquebrantable impulsatawa mä suma jutïriñapataki, Pakistán wawanakatak janiw kunas sayt’ayapkitaniti aka mata phuqañatakixa.
GV: yatiqañ utan nayrïr amtäwipax kawkirisa?
FV: nayrïr amtanakajax sumänkawi Pakistán markan phuqañawa. akxa yatichäwchiq phuqañ munapta, ukatakx pä pilares fundamentales de desarrollo uñxatt’asa –markachirinakan maynicht’awipampi ukhamarak jisk’a imillanakan pukarapampi. Ukhamarus Australia ukhamarak Pakistán markanak mayachthapiñ munapta. Australia markarx yatiqañ utax mayïr jawst’aw Skypechiq lurt’xiwa, ukhamarak nänakan yatiqirinakajar ciudadanos globales ukhamar kiptxañapatak aruñcht’xi, wakicht’ataptwa uraqinqir jaqinakar luqtañataki ukhamarak sumakäwi embajadorañanakataki.
GV: Proyecton amtawipax australian ukhamarak pakistan waynanakan mä relación sartayañatakiti. Akax relaciones saludables a nivel diplomático unxtayaniti?
FV: Chiqankasktawa –Pakistán markachirinakan ukhamarak Australia markachirinakan maycht’asxapxañapataki ch’amancht’asipktwa. Esperanza utjapxapxitu kunakitix maynicht’asiw utjkan markanasan ukjax relaciones diplomáticas ukanakax walxaptarakiniwa. Afortunadamente, Australia ukhamarak Pakistán markanakax ñäw mä sólida amistad ukampiw chikanchasipxi. Markanakasanx sapa kutiw militar superior jaqinak t’umt’awinaka katuqt’apta, ministros de gobierno ukhamarak delegaciones de negocios. Australia markanx waranq paquistaníes waynanakaw yatintasipki ukhamarak irnaqasipki. Ukhamarus, Consul General de Pakistán en Sydney ukhamarak Alto Comisionado de Australia en Islamabad ukanakat wali jach’a yanapt’aniptwa. Ejércitonkiri jan payllas yatiqañ utan jiwayasiwix utjkan ukjatx Hyde Park de Sydney ukanx waranqats jila jaqinkaw mä vigiliar tantacht’asipxäna ukasti jiwirinakat amt’asiñataki ukhamarak Peshawar markar khuyapt’ayäwi uñacht’ayañataki. kunawsatix críquet australiano Phil Hughes anatirix mä chijin jiwkan ukjax q’alpach Pakistán markanx velanakaw naktayasïna.
GV: Anqäx markankirjamax ¿Peshawar markatx kamsasmasa?
FV: Peshawar markax payïr utajawa. akanx q’alpachaw jiwaki. Wali khusaw culturapaxa, tradición e historia jukirini. Suma katuqt’asir ukhamarak khujapt’ayasir marka. Jiwakiw lart’asiwinakapasa. Aka markar sapa kut jutkt ukjax chuymajax k’uchisiwa. Anqäx markankir jaqinak uñt’apxi ukkhax aksa jaqinakax wali k‘uchipxiw. Australianjamax siristwa críquet ukxatpuniw aruskipäwinakaxa. Kunürus Peshawar markar australianos yatiqirinakax jutapxapunchiniy tumpt’iri ukhamarak uñjt’iri.
GV: warminakjamax kawkiris Peshawar markan irnaqat’at sarnaqäwimaxa?
MD ukat AAS: Peshawar markan mä sumankäwi proyecto irnaqañax ukhamarus warmiñax janiw ukax jasakiti lurt’añax. Sapür jakawinx kunayman jan walt’awinakampiw jiqxatasipta, Ukampitsa janiw sayt’ayapkituti. Nänakax kunawsatix kuns chiqsas munktan ukkhax janiw kunas sayt’aykstuspata.
GV: Yatiqañ utan jiltäwipat arxaytapxita.
FV: It’s been about one year and a half since my first Skype conversation with the Peshawar Youth Organization, which became the inception of the project. We started with nothing – no money or contacts – just a dream. In that time, we have built a coalition of Partners for Peace across the world, including various United Nations bodies, the Malala Fund, businesses such as NetSol Technologies, Sunrise Marketing and Mark Industries, as well as religious and community groups such as the Australian National Dialogue of Christians, Muslims and Jews – the interfaith body of the respective religions’ peak representative bodies. Nowadays, we have an operational School, inclusive of pre-nursery and class one, as well as the Community Engagement Center. Close to 30% of our students are from the various minority communities, and a majority of the children are girls. Given that harmony between different faiths is severely lacking and that only 35% of girls in the Khyber Pakhtunkhwa region are literate, this is a significant achievement. We are looking forward to growing and spreading the message of peace and a common humanity throughout Pakistan and the entire globe.
FV:FV: ñä mä mar chikaw mayïr Skype ukan Organización Juvenil de Peshawar jupanakap aruskipt’äwijax saraqt’xi, ukhaw aka proyectx qalltayixa. Qalltaptpachaw jan kunani- jan qullqini jan chikanchasirinakani– mä samkaki. Uka pachanxa, walxa entidades de Naciones Unidas ukanakampkuna, Fondo Malala, NetSol Technologies, Sunrise Marketing ukat Mark Industries imprisanakax ukhamarak religiosos tamanakax markanakamp kunjamakitix Nacional Australiano de Cristianos, Musulmanes ukhamarak Judíos – yaqha religiosos mä coalición de Socios uraqpachan sartayapta. Jichhax mä colegio operativo jutjapxitu, juk’ampirus preescolar, primeros grados, ukhamarak mä Centro de Participación de la Comunidad. niya 30% yatiqirinakax may may markanakatapxiwa, ukanx jilpachax imillanakaw 35% imillanakaw Khyber Pakhtunkhwa markan ullt’ir qillqt’atäxapxi, akax mä jach’a phuqäwiwa. Thaqasipktwa jiltaña ukhamarak q’alpach Pakistán markan ukhamarak uraq pachan sumankäwi mensaje jaluntañataki.
GV: kuna mensajes uraqpachar churañ muntaxa?
FV: FV: Janiw markachirinakan jutïripax chhaqtaykaspati, llanqhachirinakax thakapxiwa t’aqhisïwi ukhamarak yaqhtayäwi ukhamat markachirinakar uksachiq jan walir sarayañataki. Mä suma uraqix utjaspawa; ukatakix sartañasapuniwa. Khitinakatix inipkta justiciytuq sumankäwtuq ukhamarak jumanaktuq ukatak sartasipkañanakamakirunirakiwa. jaqinak mayacht’äwix jiwakiwa, ukhamakipanx ukax uñjañasawa.
Todos los Santos yatiqañ utar ukhamarak jan payllas Ejérciton yatiqañ utar llankhachäwinaka –juk’ampinak– ukanakax mä uñañt’äwiwa kunjamatix llanqhachäwix utjaskakipuni.
Q’alpach suma chuyman markachirinakar achikt’apsnawa nänakamp chikt’atañanakamataki. Sumankäw sartäw uka taypinkañanakamataki, ukax walxa orígenes religiosos jaqinakamp sartayatawa, étnicos ukhamarak culturales. Akax jumanakan yanapt’awipampiw lurt’asispa. Janiw akax mä jaqink janirakiw mä organización particularan sartapakiti – taqpachanin sartawipawa. Nänakan página de Facebook ukanx sapürjamaw kuntix lurt’asiski ukax apkatt’ataski ukanak uñjt’añatakix taqiniw achikt’atapta ukhamat contact’asiniñanakamataki kunalaykutix yanapt’asiñataki.
Taqpachanikipunirakiw atsna ukhamarak phuqsna mä suma uraq sartayañataki. Markachirinakan jutïripax ukar jamaw utjani.